Deelname

Deelname aan een onderzoek naar een nieuwe behandeling is geheel vrijwillig. U bepaalt zelf of u wel of niet meedoet en pas nadat u uitvoerige mondelinge en schriftelijke informatie heeft gekregen.
 
Besluit u om mee te doen, dan maakt u dat kenbaar door uw handtekening te zetten onder een schriftelijke verklaring, een zogenoemde toestemmingsverklaring ('informed consent'). 
 

Informed consent

'Informed consent' betekent dat u uw besluit om aan een studie deel te nemen, heeft genomen op basis van voldoende en begrijpelijke informatie. voordat u instemt, moet u dus geïnformeerd zijn over het onderzoek, zodat u een weloverwogen beslissing kunt nemen. Informed consent is vereist voor elke fase van onderzoek.
 
Uw specialist - en mogelijk een gespecialiseerd verpleegkundige - geven u mondelinge en schriftelijke informatie. Op een aantal punten is de specialist verplicht om de informatie schriftelijk te verstrekken. Het gaat om informatie over:

• het doel van het onderzoek
• de aard van het onderzoek
• de duur van het onderzoek
• mogelijke risico's van het onderzoek voor uw gezondheid
• mogelijke risico's voor uw gezondheid als u tussentijds met het onderzoek wilt stoppen
• eventuele overige bezwaren die het onderzoek voor u kan hebben

Neem de tijd

U hoeft niet direct te beslissen. Lees de informatie die u krijgt goed door en denk rustig na over eventuele vragen die u wilt stellen.
Pas daarna neemt u uw besluit.
 
Met uw handtekening onder de 'informed consent' geeft u aan dat u vrijwillig, na voldoende en begrijpelijke informatie, besloten heeft aan het onderzoek mee te doen. Ook geeft u toestemming voor het gebruik van uw gegevens en staat u het toe dat bepaalde personen uw gegevens mogen inzien.
 
Het is geen contract waarmee u zich vastlegt. Uw handtekening betekent niet dat u uw deelname niet meer kunt terugdraaien. U heeft op elk moment het recht en de mogelijkheid om uw deelname te beëindigen.
 
Het kan gebeuren dat de opzet van het onderzoek na enige tijd wordt veranderd. In dat geval moet u opnieuw geïnformeerd worden en opnieuw schriftelijk met deelname instemmen. Blijkt tijdens het onderzoek dat u beter af zou zijn met een andere behandeling, dan zal uw specialist dat met u bespreken.

Wel of niet deelnemen?

Voordat u de beslissing neemt, is het belangrijk om te weten:

• waar het onderzoek voor dient
• hoe het in zijn werk gaat
• welke extra belasting deelname voor u betekent

Vragenlijst

Een lijst met mogelijke vragen die u kunt stellen vindt u in het hoofdstuk 'Vragenlijst'.
 
Neem de tijd om een en ander goed af te wegen en eventueel met anderen te bespreken. Vraag uw specialist om bedenktijd. Uw specialist kan u géén advies geven of u wel of niet moet deelnemen. Die beslissing is aan u.
 
Als u besluit niet deel te nemen hoeft u de reden niet te vertellen.

Terugtrekken

Voorafgaand aan het onderzoek is uw arts verplicht u schriftelijk in kennis te stellen van de risico's die het tussentijds beëindigen van het onderzoek voor uw gezondheid met zich kan meebrengen.
 
Als u heeft besloten mee te doen, bent u vrij hier later op terug te komen. U heeft het recht om op elk moment uw medewerking te beëindigen.
 
Bij een onderzoek naar nieuwe chirurgische behandelingen kunt u zich eventueel voor de operatie terugtrekken. Als u zich voor of tijdens de behandeling bedenkt, bent u niet verplicht om de reden daarvan te vertellen.
 
Is de behandeling reeds gestart, stop dan echter niet zonder dat met uw specialist te bespreken. Het plotseling staken van een behandeling kan namelijk bepaalde risico's hebben. Uw specialist kan u hierover nader informeren.
 
Hij kan u, als u meedoet aan een geneesmiddelenonderzoek, zo nodig vertellen op welke manier u veilig kunt minderen en uiteindelijk kunt stoppen. Uw specialist zal u alle noodzakelijke medische zorg en begeleiding blijven geven.

Schuldgevoel

Sommige patiënten voelen zich schuldig tegenover hun specialist wanneer zij niet (meer) aan een wetenschappelijk onderzoek willen deelnemen. Anderen hebben het gevoel zichzelf misschien een kans te onthouden of het aan toekomstige patiënten verplicht te zijn om deel te (blijven) nemen.
 
Probeer u bij uw beslissing niet te laten leiden door schuldgevoel of het idee dat u het aan anderen verplicht zou zijn. Bij ingrijpende beslissingen als deze is het belangrijk uit te gaan van uw eigen wensen.
 
Speelt schuldgevoel bij u mee, dan doet u er goed aan dit te bespreken met uw specialist, gespecialiseerd verpleegkundige of huisarts.

Bron: KWF Kankerbestrijding